W OPINII

Szostkiewicz: dlaczego pomniki w Krakowie się nie udają?

opublikowano: 20 LUTEGO 2019, 08:40autor: Marta Szostkiewicz
Szostkiewicz: dlaczego pomniki w Krakowie się nie udają?

Który z krakowskich pomników naprawdę mi się podoba? Hm, dobre pytanie. Są w naszym pięknym mieście, wspaniałe kamienice, place, zaułki, nawet most Piłsudskiego daje radę, ale do rzeźbiarzy Kraków jakoś nie ma szczęścia.    

Od wielu lat część mieszkańców narzeka na pomnikomanię, ale wcale nie wszyscy. Bo w tym samym czasie inni planują, projektują i zbierają fundusze na kolejne.  Ostatnio trafiła kosa na kamień i dwie grupy ,,pomniko-lubne’’ starły się w sprawie pomnika Armii Krajowej. Ta historia też ciągnie się od lat.

 Projekt autorstwa Alexandra Smagi, wiedeńskiego architekta polskiego pochodzenia, wygrał konkurs rozpisany przez  Stowarzyszenie Architektów  w 2013 r. Potem szukano pieniędzy, publiczna zbiórka przyniosła niecałe 400 tysiące, resztę obiecało dołożyć miasto Kraków.

Idea pomnika nie wzbudziłaby pewnie tylu emocji, gdyby nie pomysł, aby stanął on prawie pod samymi murami Wawelu, na bulwarze Czerwieńskim. 

Także forma upamiętnienia Armii Krajowej  wzbudza kontrowersje.  Ma to być  metalowa wstęga o wysokości około 3 metrów, opasująca kontur granic Polski z 1939 roku. Powierzchnia pomnika wraz z otaczającym go ogrodem pamięci ma wynieść 200 metrów kwadratowych. 

W pierwotnym projekcie przewidywano dwa razy tyle, a sam pomnik miał być wyższy. Zmiany w projekcie wymusił jednak konserwator zabytków, by nie dopuścić do przesłonięcia przez pomnik Wawelu.  

I tu dochodzimy do sedna sporu. 

Upamiętniania bohaterstwa AK raczej nikt dziś nie kwestionuje. Mamy już przecież w Krakowie i Muzeum AK, i nazwaną jej imieniem dużą arterię komunikacyjną. Jednak pomysł, by tak dużą i tak ingerującą w przestrzeń realizację zlokalizować akurat u podnóża najważniejszego polskiego zabytku, czyli Zamku  Wawelskiego i to w miejscu tradycyjnych  festynów, niedzielnych pikników i spacerów krakowian wydaje się mi się, oględnie mówiąc, niefortunny. 

Sondaż: Monumentalny pomnik AK pod Wawelem to Twoim zdaniem: (id: 18)

W pierwszej wersji pomnik AK miał stanąć przy al. Amii Krajowej, w miejscu, gdzie stał kiedyś, co starsi krakowianie pamiętają, pomnik radzieckiego marszałka Koniewa.  Potem jednak kombatanci zaczęli domagać się zmiany miejsca na - ich zdaniem - bardziej prestiżowe.  Sprawa lokalizacji pomnika stawała już kilkakrotnie na Radzie Miasta, dzieląc radnych i krakowian. Wobec przeciwników lokalizacji na nadwiślańskim bulwarze padają zarzuty o brak patriotyzmu i lekceważenie sędziwych kombatantów, których marzeniem jest u kresu życia zobaczyć materialne uhonorowanie bohaterstwa Armii Krajowej.

Determinację wykazuje też autor projektu. Zrozumiałe, że niejeden artysta chciałby widzieć swoje dzieło na tle wawelskich murów. Nie przekonuje mnie jednak ani ten projekt, ani powoływanie się  przez p. Smagę  na patriotyczne tradycje rodzinne.Tylko że to nie takie proste. Przecież troska o zachowanie wyglądu i charakteru najbliższego otoczenia Zamku na Wawelu, również stanowi  przejaw dbałości o historię i patriotyzmu.  Wawel jest jeden, miejsc, gdzie Armia Krajowa byłaby godnie upamiętniona, mamy wiele. Z samym Bulwarem Czerwińskim nie wiąże się wspomnienie żadnej bohaterskiej akcji, więc poza  uporem środowiska Światowego Związku Żołnierzy AK, nic nie przemawia za tym by dalej nie  szukać innej lokalizacji.

W tym miejscu miałby stanąć pomnik AK

Wśród tych, którzy chcieliby chronić nadwiślańskie bulwary przed kontrowersyjnymi pomysłami, zapewne są i potomkowie żołnierzy AK.   

Przeciąganie liny w sprawie pomnika trwa już kolejny rok, więc o kompromis może być trudno.  Zwłaszcza, że  magistrat i prezydent Majchrowski osobiście, wydają się unikać jak ognia  podjęcia  ostatecznej decyzji  o rozpoczęciu prac, albo o zmianie lokalizacji. 

Żeby rozmyć odpowiedzialność , w  zeszłym roku próbowano pisemnych konsultacji. Do Urzędu Miasta wpłynęło kilka tysięcy ankiet. Większość z nich odrzucono, bowiem okazało się, że podpisani pod nimi krakowianie, nic o tym nie wiedzieli, a część podanych adresów mailowych okazała się, fikcyjna.  To tym bardziej przykre, że hurtowo produkowano ankiety popierające budowę pomnika na bulwarach. 

Trzeba nazwać tu rzecz po imieniu: to było to oszustwo, a żołnierze Armii Krajowej nie zasłużyli na takie instrumentalne posługiwanie się pamięcią o nich. Konsultacje unieważniono, a niedawno rozpisano następne.

Nad lokalizacją pomnika mają dyskutować uczestnicy panelu obywatelskiego, czyli losowo dobrana reprezentacja mieszkańców Krakowa. Nie pamiętam by kiedykolwiek władze miejskie uciekały się do takich rozwiązań. 

W końcówce prezydentury prof. Andrzeja Gołasia, po cichu, nie pytając nikogo o opinię postawiono okropny pomnik księdza Skargi na Placu Św. Marii Magdaleny,  niszcząć jeden z najpiękniejszych placów Krakowa (dla mnie najpiękniejszy). 

Kilka lat temu równie kiepskim artystycznie  pomnikiem, tym razem Marszałka i grupy jego Legionistów, (dłuta tego samego rzeźbiarza) okaleczono skwer pomiędzy Garncarską a Piłsudskiego.  Miłosiernie nie wspomnę o zniszczeniu parku Jordana,  który nieograniczona żadnymi zasadami, rozpasana pomnikomania, upodobniła do nekropolii.


W całej tej krakowskiej awanturze o pomniki coraz mniej chodzi o uczczenie pamięci bohaterów, a coraz bardziej o postawienie na swoim i zaznaczenie własnego terytorium.  Konflikt racji zmienia się w kulturową wojnę. Z jednej strony zwolennicy patriotycznych monumentów, z drugiej rzekomi  bezideowi hedoniści, którym w głowie tylko leżenie na trawie na nadwiślańskich bulwarach czy w parku Jordana.  

Tymczasem nie możemy wykluczyć, że tym, którzy walczyli o wolną Polskę, chodziło  właśnie o to, by parki były parkami, a  bulwary na Wisłą miejscem z widokiem na Wawel, gdzie starsi i młodsi mogą się opalać i grać w piłkę niekoniecznie w cieniu pretensjonalnych monumentów. 

Szanowny Użytkowniku,

Zanim klikniesz „Przejdź do serwisu” lub zamkniesz to okno, prosimy o przeczytanie tej informacji. Prosimy w niej o Twoją dobrowolną zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych przez naszych partnerów biznesowych oraz przekazujemy informacje o tzw. cookies i o przetwarzaniu przez nas Twoich danych osobowych.
Klikając „Przejdź do serwisu” lub zamykając okno przez kliknięcie w znaczek X, zgadzasz się na poniższe.

Podstawa i cel przetwarzania

Twoje dane przetwarzamy w następujących celach:

§1. Postanowienia Ogólne

  1. Administratorem danych jest Inpress Sp. z o.o. Ochrona danych odbywa się zgodnie z wymogami powszechnie obowiązujących przepisów prawa, a ich przechowywanie ma miejsce na zabezpieczonych serwerach.
  2. Dla interpretacji terminów stosuje się słowniczek Regulaminu lub tak jak zostało to opisane w Polityce Prywatności.
    Na potrzeby lepszego odbioru Polityki Prywatności termin „Użytkownik” zastąpiony został określeniem „Ty”,  „Administrator” – „My”. Termin „RODO” oznacza Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE.
  3. Szanujemy prawo do prywatności i dbamy o bezpieczeństwo danych. W tym celu używany jest m.in. bezpieczny protokół szyfrowania komunikacji (SSL).
  4. Dane osobowe podawane w formularzu na stronie https://lifeinkrakow.pl/dodaj-wydarzenie są traktowane jako poufne i nie są widoczne dla osób nieuprawnionych.

§2. Administrator Danych

  1. Usługodawca jest administratorem danych swoich klientów. Oznacza to, że jeśli posiadasz Konto na naszej stronie, to przetwarzamy Twoje dane jak: imię, nazwisko, adres e-mail, numer telefonu, stanowisko, miejsce pracy, adres IP.
  2. Dane osobowe przetwarzane są:
    1. zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony danych osobowych,
    2. zgodnie z wdrożoną Polityką Prywatności,
    3. w zakresie i celu niezbędnym do nawiązania, ukształtowania treści Umowy, zmiany bądź jej rozwiązania oraz prawidłowej realizacji Usług świadczonych drogą elektroniczną,
    4. w zakresie i celu niezbędnym do wypełnienia uzasadnionych interesów (prawnie usprawiedliwionych celów), a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą:
      1. w zakresie i celu zgodnym z wyrażoną przez Ciebie zgodą jeżeli skorzystałeś z formularza na stronie https://lifeinkrakow.pl/dodaj-wydarzenie.
  3. Każda osoba, której dane dotyczą (jeżeli jesteśmy ich administratorem) ma prawo dostępu do danych, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo sprzeciwu, prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
    Kontakt z osobą nadzorującą przetwarzanie danych osobowych w organizacji Usługodawcy jest możliwy drogą elektroniczną pod adresem e-mail: biuro@inpress.net.pl.
  4. Zastrzegamy sobie prawo do przetwarzania Twoich danych po rozwiązaniu Umowy lub cofnięciu zgody tylko w zakresie na potrzeby dochodzenia ewentualnych roszczeń przed sądem lub jeżeli przepisy krajowe albo unijne bądź prawa międzynarodowego obligują nas do retencji danych.
  5. Usługodawca ma prawo udostępniać dane osobowe Użytkownika oraz innych jego danych podmiotom upoważnionym na podstawie właściwych przepisów prawa (np. organom ścigania).
  6. Usunięcie danych osobowych może nastąpić na skutek cofnięcia zgody bądź wniesienia prawnie dopuszczalnego sprzeciwu na przetwarzanie danych osobowych.
  7. Usługodawca nie udostępniania danych osobowych innym podmiotom aniżeli upoważnionym na podstawie właściwych przepisów prawa.
  8. Wdrożyliśmy pseudonimizację, szyfrowanie danych oraz mamy wprowadzoną kontrolę dostępu dzięki czemu minimalizujemy skutki ewentualnego naruszenia bezpieczeństwa danych.
  9. Dane osobowe przetwarzają osoby wyłącznie upoważnione przez nas albo przetwarzający, z którymi ściśle współpracujemy.

§3. Pliki cookies

  1. Witryna lifeinkrakow.pl używa cookies. Są to niewielkie pliki tekstowe wysyłane przez serwer www i przechowywane przez oprogramowanie komputera przeglądarki. Kiedy przeglądarka ponownie połączy się ze stroną, witryna rozpoznaje rodzaj urządzenia, z którego łączy się użytkownik. Parametry pozwalają na odczytanie informacji w nich zawartych jedynie serwerowi, który je utworzył. Cookies ułatwiają więc korzystanie z wcześniej odwiedzonych witryn.
    Gromadzone informacje dotyczą adresu IP, typu wykorzystywanej przeglądarki, języka, rodzaju systemu operacyjnego, dostawcy usług internetowych, informacji o czasie i dacie, lokalizacji oraz informacji przesyłanych do witryny za pośrednictwem formularza kontaktowego.
  2. Zebrane dane służą do monitorowania i sprawdzenia, w jaki sposób użytkownicy korzystają z naszych witryn, aby usprawniać funkcjonowanie serwisu zapewniając bardziej efektywną i bezproblemową nawigację. Monitorowania informacji o użytkownikach dokonujemy korzystając z narzędzia Google Analitics, które rejestruje zachowanie użytkownika na stronie.
    Cookies identyfikuje użytkownika, co pozwala na dopasowanie treści witryny, z której korzysta, do jego potrzeb. Zapamiętując jego preferencje, umożliwia odpowiednie dopasowanie skierowanych do niego reklam. Stosujemy pliki cookies, aby zagwarantować najwyższy standard wygody naszego serwisu, a zebrane dane są wykorzystywane jedynie wewnątrz firmy w celu optymalizacji działań.
  3. Na naszej witrynie wykorzystujemy następujące pliki cookies:
    1. „niezbędne” pliki cookies, umożliwiające korzystanie z usług dostępnych w ramach serwisu, np. uwierzytelniające pliki cookies wykorzystywane do usług wymagających uwierzytelniania w ramach serwisu;
    2. pliki cookies służące do zapewnienia bezpieczeństwa, np. wykorzystywane do wykrywania nadużyć w zakresie uwierzytelniania w ramach serwisu;
    3. „wydajnościowe” pliki cookies, umożliwiające zbieranie informacji o sposobie korzystania ze stron internetowych serwisu;
    4. „funkcjonalne” pliki cookies, umożliwiające „zapamiętanie” wybranych przez użytkownika ustawień i personalizację interfejsu użytkownika, np. w zakresie wybranego języka lub regionu, z którego pochodzi użytkownik, rozmiaru czcionki, wyglądu strony internetowej itp.;
    5. „reklamowe” pliki cookies, umożliwiające dostarczanie użytkownikom treści reklamowych bardziej dostosowanych do ich zainteresowań.
  4. Użytkownik w każdej chwili ma możliwość wyłączenia lub przywrócenia opcji gromadzenia cookies poprzez zmianę ustawień w przeglądarce internetowej. Instrukcja zarządzania plikami cookies jest dostępna na stronie
    http://www.allaboutcookies.org/manage-cookies

Dodatkowe dane osobowe, jak adres e-mail, zbierane są jedynie w miejscach, w których użytkownik wypełniając formularz wyraźnie wyraził na to zgodę. Powyższe dane zachowujemy i wykorzystujemy tylko do potrzeb niezbędnych do wykonania danej funkcji.

Pełna informacja