Rozwój nowoczesnych technologii, takich jak sztuczna inteligencja, biotechnologia czy technologie kwantowe, sprawia, że uczelnie przestają być wyłącznie miejscem badań. Coraz częściej stają się elementem systemu bezpieczeństwa państw, zarówno jako źródło innowacji, jak i potencjalny cel działań wywiadowczych obcych służb czy cyberataków. Skala tych zagrożeń jest realna i od lat stale rośnie.
Reklama
Według danych z raportu „Cyberuczelnia – badanie cyberodporności polskich uczelni” zawartego w opracowaniu „Cyberbezpieczeństwo sektora akademickiego. Narzędzia, regulacje, rekomendacje” stanowiącego polską wersję publikacji projektu SOCCER „SOC4Academia Toolbox”, sektor edukacji i badań był w 2023 roku najczęściej atakowanym sektorem na świecie – średnio 2046 ataków tygodniowo na jedną organizację.
W Polsce w 2025 roku odnotowano około 272 tys. incydentów cyberbezpieczeństwa, ponad dwukrotnie więcej niż rok wcześniej. 36% cyberataków polegających na blokowaniu systemów i wymuszaniu okupu (ransomware) dotyczyło placówek edukacyjnych.
Co istotne, celem ataków nie są już wyłącznie dane osobowe czy systemy administracyjne. Coraz częściej chodzi o niepublikowane wyniki badań, patenty oraz rozwijane technologie. To właśnie te zasoby mają dziś strategiczne znaczenie dla gospodarki i bezpieczeństwa państw.
– To, co jest wielką wartością i motorem nauki, jako dobra ludzkości, stanowi też jej słabość w złożonym środowisku międzynarodowym, podatnym na szpiegostwo czy cyberzagrożenia. Projekt Research and Education Security próbuje w sposób wielowymiarowy odnosić się do tych zagadnień, a w raporcie wskazano praktyczne rekomendacje polityczne, mające dawać wskazówki, jak na powyższe wyzwania i zagrożenia odpowiadać – mówi prof. Marcin Grabowski z Uniwersytetu Jagiellońskiego, kierownik projektu.
Uzupełnieniem dla strategicznych analiz jest „SOC4Academia Toolbox” – ponad 300-stronicowy, praktyczny poradnik opracowany w ramach projektu SOCCER realizowanego m.in przez Centrum Cyberbezpieczeństwa i Centrum Bezpieczeństwa Informacji AGH. Publikacja wskazuje, jak w praktyce budować cyberbezpieczeństwo w uczelniach i organizacjach badawczych – od zarządzania ryzykiem, przez procedury operacyjne, po rozwój kompetencji i świadomości pracowników oraz nowoczesne rozwiązania takie jak Security Operations Centers (SOCs).
