Historyczny Szary Dom, stojący na terenie Muzeum KL Płaszów, będzie miejscem kolejnej stałej wystawy, prezentującej historię obozu, jego ofiar i sprawców ich cierpienia. W budynku trwają prace remontowe i rozbiórkowe.
Reklama
W przyszłości Szary Dom będzie mieścił część muzealnej ekspozycji, poświęconą świadkom historii obozu: “Przez ich wypowiedzi na temat doświadczeń bycia w obozie odwiedzający zapoznają się z emocjonalną, osobistą stroną historii obozu płaszowskiego” - informuje strona internetowa Muzeum KL Płaszów, a media społecznościowe placówki podają, że wewnątrz budynku trwają intensywne prace rozbiórkowe: “Usuwane są istniejące warstwy tynkarskie, współczesne płyty gipsowo-kartonowe, usunięto stare wyposażenie. Rozebrano powojenną więźbę dachową, której stan uległ nieodwracalnej degradacji. W to miejsce planowane jest odtworzenie dachu pokrytego dachówką na wzór pierwotnego projektu budowlanego z lat 20-tych XX wieku”.
W piwnicy Szarego Domu od sierpnia 1943 roku znajdował się areszt z celami, ciemnicą i tzw. stójkami – niewielkimi pomieszczeniami do odbywania kary na stojąco. W areszcie przetrzymywano więźniów obozu za przewinienia regulaminowe oraz więźniów niemieckiej policji bezpieczeństwa skazanych na karę śmierci i oczekujących na egzekucję. Wystawa w tej części budynku przypomni ich losy. Jak przypomina strona muzeum, Szary Dom stał w centrum obozu: “Z okien budynku widoczne były koszary załogi, ale także komendantura, kamieniołom, baraki mieszkalne więźniów, plac apelowy i część przemysłowa obozu. W budynku znajdowało się biuro komendanta obozu. Z uwagi na funkcję, jaką w czasie wojny pełnił Szary Dom, wystawa w tym budynku będzie łączyć opowieści więźniów z prezentacją losów sprawców – funkcjonariuszy administracji obozowej”.
Szary Dom przy ulicy Jerozolimskiej 3 został zbudowany w 1925 roku. Pełnił funkcję budynku administracyjnego cmentarza Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie i siedziby Bractwa Przedpogrzebowego Chewra Kadisza. W czasie funkcjonowania KL Plaszow mieściły się w nim biura zarządu obozu, a w piwnicach areszt. Od stycznia do października 1945 r. na terenie obozu stacjonowały jednostki Armii Czerwonej. W dwóch pomieszczeniach w piwnicach Szarego Domu zachowały się inskrypcje i napisy pozostawione przez żołnierzy sowieckich więzionych tam najpewniej za wykroczenia przeciw regulaminowi. Ta przestrzeń będzie poświęcona prezentacji losów terenu dawnego obozu zaraz po II wojnie światowej, procesów sprawców oraz pierwszym próbom upamiętnienia ofiar. Po wojnie w budynku urządzono mieszkania komunalne i prywatne. Dzięki porozumieniu władz miasta Krakowa z Gminą Wyznaniową Żydowską w Krakowie Szary Dom został włączony w obręb Muzeum KL Plaszow. Po niezbędnym remoncie i dostosowaniu go do potrzeb muzealnych na parterze i w piwnicach powstanie wystawa stała, a na piętrze znajdą się pomieszczenia edukacyjne, ogólnodostępna mediateka i miejsce kontemplacji.
Główny, nowo wzniesiony budynek Muzeum KL Płaszów - Memoriał - mieści się pod adresem Henryka Kamieńskiego 26 w Podgórzu. Zadaniem Muzeum jest praca badawcza i edukacyjna na rzecz pamięci o historii KL Plaszow i o jego ofiarach. Pod opieką instytucji znajduje się teren poobozowy, wpisany do rejestru zabytków w tym historyczny Szary Dom. Niemiecki nazistowski obóz pracy i obóz koncentracyjny Plaszow funkcjonował w latach 1942 – 1945. Ocenia się, że przeszło przez niego około 35 tysięcy więźniów: Żydów, Polaków i osób innych narodowości. W obozie zostało zamordowanych 5 – 6 tysięcy z nich. Muzeum KL Plaszow realizuje swój projekt - "Budowa Muzeum – Miejsca Pamięci KL Plaszow w Krakowie" dzięki dofinansowaniu z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEniKS).
A dziś, w czwartek 15 października, o godzinie 16:30 Muzeum, zaprasza na siódme oprowadzanie z cyklu „Historia we fragmentach”, poświęcone pracy przymusowej w KL Plaszow: “W KL Plaszow więźniowie pracowali w kamieniołomach, przy budowie baraków, wyrównywaniu terenu czy kopaniu stawów przeciwpożarowych. Pracowali ponad siły, w trudnych warunkach, bez odpowiedniej odzieży, wyżywienia i odpoczynku. Wysiłek fizyczny w połączeniu z głodem, chorobami i wszechobecną przemocą czynił z codziennych zadań narzędzie eksterminacji”. Oprowadzanie potrwa około 1,5 godziny i rozpocznie się w pobliżu Szarego Domu, przy ul. Jerozolimskiej 3. Bilety na wydarzenie dostępne są na stronie internetowej Muzeum KL Plaszow.
