Od momentu zniesienia kryterium wiekowego liczba Małopolanek, które zgłaszają się na badania prenatalne wyraźnie wzrosła. W 2025 r. zbadało się 23 tys. przyszłych mam. Dzień Matki to dobry moment, by przypomnieć wszystkim Małopolankom, które szykują się do nowej życiowej roli, że mają możliwość takiej diagnostyki.
Reklama
Kryterium wiekowe w programie badań prenatalnych zniesiono w czerwcu 2024 r. Dzięki tej decyzji z diagnostyki może skorzystać każda przyszła mama – wcześniej była ona zarezerwowana dla kobiet po 35 roku życia i tych obciążonych szczególnymi czynnikami ryzyka. Badania umożliwiają rozpoznanie m.in. zespołu Downa, zespołu Turnera, zespołu Edwardsa, mukowiscydozy, wrodzonej łamliwości kości, rdzeniowego zaniku mięśni czy dystrofii mięśniowej. Żeby jej wykonać bezpłatnie, wystarczy skierowanie od lekarza prowadzącego ciąże z informacją o jej zaawansowaniu. Może to być lekarz ubezpieczenia zdrowotnego lub z prywatnego gabinetu.
Diagnostyka w programie badań prenatalnych obejmuje nieinwazyjne badania płodu:
- USG płodu pomiędzy 11 a 14 tygodniem ciąży oraz 18 a 22 (+6 dni),
- badania biochemiczne w zależności od wieku ciąży - PAPP-A, free-β -hCG, AFP, Estriol.
W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości przyszła mama jest kierowana do kolejnego etapu badań, który obejmuje:
- poradę genetyczną,
- badania cytogenetyczne,
- pobranie materiału do badań genetycznych za pomocą amniopunkcji, biopsji trofoblastu lub kordocentezy pod kontrolą USG (po wyrażeniu zgody na ich wykonanie).
Pogłębiona część diagnostyki jest wykonywana na podstawie oddzielnego skierowania – od lekarza prowadzącego ciążę lub z poradni przeprowadzającej nieinwazyjne badania prenatalne. Oprócz kobiet, w przypadku których stwierdzono nieprawidłowy wynik badania USG lub badań biochemicznych, mogą z niej skorzystać także przyszłe mamy spełniające jedno z kryteriów:
- wystąpienie w poprzedniej ciąży aberracji chromosomowej płodu lub dziecka,
- stwierdzenie wystąpienia strukturalnych aberracji chromosomowych u ciężarnej lub u ojca dziecka,
- stwierdzenie znacznie większego ryzyka urodzenia dziecka dotkniętego chorobą uwarunkowaną monogenowo lub wieloczynnikową.
Dane małopolskiego NFZ pokazują, że w 2025 r. z programu badań prenatalnych skorzystało 23,1 tys. kobiet. 17,1 tys. z nich nie miało jeszcze 35 urodzin i przed rozszerzeniem programu nie byłoby nim objęte.
Z analizy liczby badań wynika, że w ramach programu najczęściej wykonywano badania ultrasonograficzne I i II trymestru oraz badania biochemiczne.
Program badań prenatalnych w Małopolsce realizuje 17 placówek w różnych częściach regionu. Przyszła mama może wybrać dowolną z nich. Lista wszystkich wraz z numerami kontaktowymi jest dostępna na stronie małopolskiego NFZ w zakładce Profilaktyka z NFZ.
