W czwartek 11 czerwca, przez Kraków znów przejdzie orszak Lajkonika. Jak co roku, trasa poprowadzi ze Zwierzyńca na Rynek Główny. Miasto zaprasza do oglądania Lajkonika i do udziału w konkursach.
Reklama
Lajkonik i jego świta wyruszą o godzinie 12.30 z siedziby Wodociągów Miasta Krakowa, gdzie pracuje wielu członków orszaku, w tym, wcielający się w główną postać widowiska, Mariusz Glonek.
Konik Zwierzyniecki ze swoją świtą przejdzie ul. Senatorską, przez Plac Na Stawach do klasztoru norbertanek, na którego dziedzińcu zatańczy z chorągwią i spotka się z dziećmi z krakowskich szkół i przedszkoli. Potem Lajkonik będzie harcował na ul. T. Kościuszki i odwiedzi Bulwar Rodła, aby spotkać się z krakowskimi flisakami. Kolejny przystanek na trasie pochodu to Antykwariat Abecadło przy ul. T. Kościuszki 18U, gdzie Lajkonik uświetni obchody „Świętowania wielkiej wspólnoty literackiej i czytelniczej”.
Kolejny punkt programu to krótki odpoczynek w karczmie Smil’y przy Skwerze Konika Zwierzynieckiego i dalsza droga - przez skrzyżowanie z Alejami Trzech Wieszczów, ul. Zwierzyniecką do skrzyżowania pod Filharmonią Krakowską, gdzie będzie Lajkoniki znów zatańczy z chorągwią w wielkim kole, stworzonym przez orszak i widzów. Następnie - ulicami Franciszkańską i Grodzką - orszak przejdzie na Rynek Główny, gdzie na scenie pod Wieżą Ratuszową będzie miał miejsce finał imprezy. Lajkonik odbierze „haracz” od władz Miasta Krakowa, wzniesie toast za pomyślność Krakowianek oraz Krakowian i wykona finałowy taniec zwany urbem salutare – pokłon miastu.
Podobnie jak w poprzednich latach, pochodowi Lajkonika towarzyszyć będzie widowisko na scenie pod Wieżą Ratuszową na Rynku Głównym, które zaprezentuje w tym roku Tatarski Zespół Taneczno-Wokalny Buńczuk. Miejska strona internetowa przypomina, że prawdziwego Lajkonika można zobaczyć tylko raz w roku, właśnie w oktawę Bożego Ciała: “I tylko wtedy uderzenie jego buławy rzeczywiście przynosi szczęście”. Na stronach Muzeum Krakowa można znaleźć szczegółowy program obchodów.
Miasto zapowiada też, że tegorocznemu pochodowi Lajkonika towarzyszą konkursy dla mieszkańców. W pierwszym - na „Najpiękniejszy dziecięcy orszak Lajkonika” organizator zaprasza grupy przedszkolne oraz uczniów klas I, II, III i IV szkół podstawowych do zaprezentowania inscenizacji pochodu Lajkonika, przy wykorzystaniu własnych strojów i rekwizytów, a także programu choreograficznego. Uczestnicy mogą zaprezentować się na dziedzińcu Klasztoru Sióstr Norbertanek przy ul. T. Kościuszki 88, w godz. 13.30–14.45. Nauczyciele, wychowawcy lub opiekunowie mogą zgłosić udział w grupy przedszkolnej lub szkolnej jeszcze tylko dziś, 10 czerwca, mailowo, na adres: folklor@muzuemkrakowa.pl. W tytule maila należy wpisać: „Najpiękniejszy orszak Lajkonika”.
W drugim konkursie, 11 czerwca, podczas pochodu Lajkonika uczestnicy będą mogli nagrać film lub rolkę przedstawiającą dzień z życia Lajkonika: “Co trzeba zrobić? Stworzyć krótki film (max. 90 sekund) z wydarzenia opublikować go na swoim publicznym profilu na Facebooku lub Instagramie oznaczyć: @muzeumkrakowa dodaj hashtag: #LajkonikDay. Uwaga: film musi być widoczny publicznie do 30 czerwca, do godz. 23.59. Na zwycięzców we wszystkich konkursach czekają nagrody rzeczowe i lajkonikowe upominki”.
Muzeum Krakowa przypomina też dzieje pochodu Lajkonika: “Zgodnie z powszechnie znaną legendą, początki tradycji Lajkonika związane są z ocaleniem Krakowa przed najazdem tatarskim w 1287 roku, czego mieli dokonać dzielni flisacy wiślani z okolic Zwierzyńca, zwani włóczkami. Zachowane źródła historyczne pozwalają natomiast stwierdzić, że harce Lajkonika w asyście jego orszaku odbywały się z pewnością przynajmniej od połowy XVIII wieku (najstarsze zapiski źródłowe dotyczące tej tradycji pochodzą z 1738 i 1756 roku).
Od tego okresu, pomimo ogromnych przemian politycznych, społecznych i cywilizacyjnych pochód Lajkonika, zwanego też Konikiem Zwierzynieckim, odbywał się niemal każdego roku w tym samym terminie (okres oktawy święta Bożego Ciała) i przebiegał tą samą trasą, biegnącą ze Zwierzyńca do obszaru Starego Miasta Krakowa (w 1849 roku po raz pierwszy Konik Zwierzyniecki pokazał się na Rynku Głównym). W opisanym okresie zdarzały się kilkuletnie przerwy w odbywaniu pochodu (m.in. w latach pierwszej i drugiej wojny światowej, pandemii COVID-19), lecz nigdy nie doszło do przerwania przekazu międzypokoleniowego pomiędzy kolejnymi generacjami, które dbały o przetrwania tej tradycji. Korzenie obrzędu pochodu Lajkonika związane są podkrakowskimi gminami Zwierzyniec i Półwsie Zwierzynieckie oraz klasztorem norbertanek.
Do końca XVIII wieku, czyli do chwili utraty niepodległości, Konik Zwierzyniecki był jednocześnie obrzędem związanym z lokalną społecznością przedmieść, ale również z konkretną grupą zawodową, czyli krakowskimi włóczkami. Po upadku organizacji zawodowej włóczków obrzęd przetrwał dzięki osobistemu zaangażowaniu jej byłych członków. Była to rodzina Micińskich, która zajmowała się aranżacją Lajkonika do 1972 roku. Po Micińskich odpowiedzialność za obrzęd wzięły na siebie krakowskie rodziny Mazurów, Marcinkowskich i Glonków, których kolejne pokolenia wcielają się w postacie z orszaku. W latach 1897–1939 wspomagało ich w tej godnej podziwu misji Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, od 1947 roku czyni to Muzeum Krakowa, w którego gestii pozostają sprawy organizacyjne m.in. przygotowanie barwnych strojów dla orszaku. Od 1872 roku pochód jest dofinansowywany przez miasto Kraków”.
W 2014 roku pochód Lajkonika został wpisany na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Wpis ten jest podstawą, do umieszczenia krakowskiej tradycji na Liście reprezentatywnej niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości UNESCO, na której znajdują się zwyczaje, tradycje i obrzędy z całego świata.
W postać Lajkonika wciela się od 2023 roku pracownik Wodociągów Miasta Krakowa, Mariusz Glonek. Zastąpił on w tej roli swojego ojca, Zbigniewa, który wcielał się w Lajkonika w latach 1988–2022.
